Metropolita Moskwy bez obywatelstwa Ukrainy. Zełenski odebrał paszport Onufremu

Zwierzchnik Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej Patriarchatu Moskiewskiego, metropolita Onufry, stracił obywatelstwo Ukrainy. Prezydent Wołodymyr Zełenski podpisał stosowny dekret po tym, jak Służba Bezpieczeństwa Ukrainy (SBU) ujawniła, że duchowny od ponad dwóch dekad posiada również obywatelstwo Federacji Rosyjskiej.

Orest Berezowski, bo tak nazywa się metropolita Onufry poza strukturami kościelnymi, miał w 2002 roku dobrowolnie przyjąć obywatelstwo rosyjskie, o czym nie poinformował ukraińskich władz. Jak zaznacza SBU, było to działanie nielegalne – zgodnie z ukraińskim prawem posiadanie podwójnego obywatelstwa jest zabronione. Oficjalne stanowisko SBU wskazuje także, że Onufry zachował aktywne kontakty z rosyjskim duchowieństwem, w tym z patriarchą Cyrylem, bliskim sojusznikiem Władimira Putina i gorliwym orędownikiem wojny przeciwko Ukrainie.

„Metropolita publicznie dystansował się od rosyjskiej agresji, ale w rzeczywistości utrzymywał silne więzi z patriarchatem moskiewskim i był lojalny wobec Kremla” – poinformowało SBU w oficjalnym komunikacie.

Duchowny już wcześniej odnosił się do informacji o rosyjskim obywatelstwie. W 2023 roku, w rozmowie z dziennikarzami, przyznał, że miał obywatelstwo Rosji, ale – jak twierdził – zrzekł się go i pozostaje wyłącznie obywatelem Ukrainy. Informacje śledczych temu zaprzeczają.

Utrata obywatelstwa przez Onufrego wpisuje się w szerszy proces transformacji religijnej na Ukrainie. Od 2018 roku rośnie znaczenie autokefalicznej Cerkwi Prawosławnej Ukrainy, uznanej przez Patriarchat Konstantynopola, co stanowiło przełom w relacjach cerkiewnych w regionie. W tym samym czasie ukraińskie władze zaczęły ograniczać wpływy Ukraińskiej Cerkwi Prawosławnej Patriarchatu Moskiewskiego, oskarżając część jej duchowieństwa o kolaborację z okupantem.

Służby ukraińskie prowadziły liczne śledztwa wobec duchownych podejrzewanych o wspieranie rosyjskiej propagandy i współpracę z wywiadem wroga. Dochodziło do zatrzymań, a niektórzy duchowni zostali skazani prawomocnymi wyrokami. Państwo ograniczyło również możliwość działalności podmiotów religijnych związanych z rosyjską Cerkwią. Nowe przepisy wprowadzają zakaz funkcjonowania organizacji religijnych związanych z Rosją, uznawaną za agresora i zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego.

Decyzja o odebraniu obywatelstwa Onufremu ma nie tylko wymiar prawny, ale i symboliczny. Pokazuje, że Ukraina traktuje bezpieczeństwo duchowe i ideowe jako element obrony narodowej. Oczyszczenie życia religijnego z wpływów rosyjskich jest – zdaniem wielu ekspertów – niezbędne dla wzmocnienia suwerenności państwowej.

Równolegle trwa także proces przejmowania przez Cerkiew autokefaliczną dawnych świątyń i parafii związanych dotąd z Patriarchatem Moskiewskim. Jednym z najbardziej znaczących wydarzeń było przekazanie Cerkwi Prawosławnej Ukrainy Ławry Peczerskiej w Kijowie – duchowego serca prawosławia na ziemiach ukraińskich.